Learning and Teaching History A Perspective on History through the Triad of Place, Time and People: Paristhiti Jñāna To introduce students to the learning of history, I had given them a group activity involving dialogue writing. I asked them to write imaginative dialogues based on the encounter between Chhatrapati Shivaji Maharaj and Afzal Khan at Pratapgad. To help them write dialogues around the events that followed Afzal Khan's death, I asked them to imagine the following situations. Situations given to students 1. At Pratapgad: Maharaj has returned to the fort. He is speaking with the fort commander and other important members of the royal court about what exactly happened inside the pavilion ( shāmiyānā ). 2. At Rajgad: A royal messenger has reached Rajgad. After conveying the news of Afzal Khan's death, he is having a conversation with Jijau Masaheb. 3. At the home of a royal scribe: A scribe who was pres...
इतिहास शिकता-शिकवताना : ६ स्थळ-काळ-व्यक्ती त्रयीच्या आधारे इतिहासाकडे पाहण्याची दृष्टी : अर्थात परिस्थिती ज्ञान इतिहासाचा परिचय करून देण्यासाठी मी विद्यार्थ्यांना एक संवादलेखनाचे गटकार्य दिले होते. छत्रपती शिवाजी महाराज आणि अफजलखान यांच्या प्रतापगडावरील लढाईच्या प्रसंगावर आधारित कल्पनात्मक संवादलेखन करण्यास मी त्यांना सांगितले होते. अफजलखानाचा वध झाल्यानंतर घडलेल्या प्रसंगांवर आधारित संवाद लिहिण्यासाठी त्यांना पुढील परिस्थितींची कल्पना करण्यास सांगितले होते. विद्यार्थ्यांसाठी दिलेले प्रसंग १. प्रतापगडावरील प्रसंग : महाराज गडावर परतले आहेत. शामियान्यात प्रत्यक्ष काय घडले , याबद्दल ते गडावरील किल्लेदार आणि सदरेवरील इतर महत्त्वाच्या व्यक्तींशी बोलत आहेत. २. राजगडावरील प्रसंग : महाराजांचा निरोप्या राजगडावर पोहोचला आहे. त्याने अफजलखानाच्या वधाची बातमी दिल्यानंतर त्याच्यात आणि जिजाऊ मासाहेब यांच्यात संवाद होत आहे. ३. लेखनिकाच्या घरी : प्रतापगडाच्या सदरेवरील एक लेखनिक घरी परतला आहे. दिवसभरात घडलेल्या प्रसंगाबद्दल तो आपल्या कुटुंबीयांशी संवाद साधत आहे. ४. प्रतापगडा...